Dấu ấn Việt Nam tại Đối thoại Shangri-La

Nhấn mạnh tầm quan trọng của tính minh bạch

Bài phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm không chỉ đề cập đến các vấn đề an ninh truyền thống và tập trung vào quốc gia, mà còn cả những khía cạnh rộng hơn của an ninh, bao gồm phát triển kinh tế - xã hội và lòng tin chiến lược. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã xác định 3 cuộc khủng hoảng - khủng hoảng trật tự quốc tế, khủng hoảng mô hình phát triển và khủng hoảng lòng tin chiến lược - là những nguồn gốc chính gây bất ổn quốc tế hiện nay.

ẢNH: NVCC

Để giải quyết những thách thức này, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã đưa ra một số khuyến nghị về hòa bình và thịnh vượng trong khu vực châu Á - Thái Bình Dương, bao gồm việc duy trì trật tự dựa trên luật lệ được xây dựng trong Hiến chương Liên Hiệp Quốc, giữ vững vai trò trung tâm của ASEAN, phát triển các chuẩn mực cho công nghệ mới nổi và tiên tiến, và duy trì các kênh liên lạc mở.

Tuy nhiên, thông điệp chính của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tập trung vào những nguy hiểm của "cạnh tranh không kiểm soát" trên trường quốc tế, điều này có nguy cơ đẩy thế giới đến logic "kẻ mạnh thắng" và khiến thế giới dễ bị leo thang xung đột hơn. Để tránh kết quả này, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh tầm quan trọng của tính minh bạch, tính toàn diện và một cấu trúc khu vực lấy ASEAN làm trung tâm. Tôi phần lớn đồng ý với đánh giá của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm.

Tuy nhiên, một điểm cần được thảo luận thêm là nếu cạnh tranh không kiểm soát thực sự trở thành một đặc điểm ngày càng nổi bật trong đời sống quốc tế, thì câu hỏi quan trọng là làm thế nào để thuyết phục các cường quốc gánh vác trách nhiệm lớn hơn trong việc nuôi dưỡng các cơ chế tin cậy chiến lược. Có lẽ ASEAN có thể đóng vai trò then chốt trong vấn đề này. Nếu vậy, bản thân ASEAN cần phải gánh vác trách nhiệm lớn hơn trong việc duy trì sự thống nhất và tăng cường ảnh hưởng của mình trong việc định hình các quy tắc và chuẩn mực khu vực và quốc tế.

GS Kei Koga (Chương trình các vấn đề toàn cầu và chính sách công, Trường Khoa học xã hội, ĐH Công nghệ Nanyang, Singapore)

Cơ hội xen lẫn thách thức

Bài phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh sự xói mòn của pháp quyền, trật tự kinh tế toàn cầu - yếu tố định hướng mô hình phát triển của đất nước - và sự thiếu tin tưởng giữa các quốc gia.

ẢNH: NVCC

Chiến lược phòng ngừa rủi ro đang đối mặt với thách thức lớn hơn trong tình hình thế giới hiện nay. Việc Mỹ kiềm chế Trung Quốc không chỉ gia tăng mà còn mang nhiều hình thức khác nhau, vượt ra ngoài việc cân bằng bằng lực lượng quân sự. Trong khi một số hành động của Mỹ, như áp thuế đối với hàng hóa Trung Quốc, đã mở ra những cơ hội mới cho một số nước, thì căng thẳng Mỹ - Trung leo thang tạo áp lực lên tất cả các nước châu Á có thể rơi vào tình thế "chọn phe". Căng thẳng này cũng thách thức sự đoàn kết của ASEAN.

Với sự xói mòn của trật tự kinh tế tự do xoay quanh thương mại tự do đa phương theo WTO, việc một số nước tiếp cận các thị trường lớn, bao gồm Trung Quốc và Mỹ, ngày càng gắn bó chặt chẽ hơn với quan hệ an ninh của đất nước với Mỹ hoặc Trung Quốc.

Tăng trưởng kinh tế ổn định là nguồn gốc quan trọng tạo nên tính chính danh cho nhiều quốc gia châu Á. Việc cân bằng thận trọng giữa nhiều mục tiêu chính sách khiến việc lựa chọn giữa Trung Quốc và Mỹ trở nên khó khăn. Con đường mà VN có nhiều khả năng theo đuổi hơn là tiếp tục xem xét và hoàn thiện chiến lược phòng ngừa rủi ro để đối phó với môi trường bên ngoài mới.

GS Yoichiro Sato (chuyên gia về quan hệ quốc tế, ĐH Ritsumeikan châu Á - Thái Bình Dương, Nhật Bản)

VN là trung tâm của Indo-Pacific

Việc Viện nghiên cứu chiến lược quốc tế (IISS) - cơ quan tổ chức Đối thoại Shangri-La - mong muốn diễn đàn lần này gặp Nhà lãnh đạo VN vì VN rất quan trọng khi đóng vai trò như chìa khóa của khu vực Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương (Indo-Pacific). Vận mệnh an ninh của Đông Nam Á phụ thuộc vào VN vì VN nằm ở trung tâm khu vực này. Đó là vì Đông Nam Á nằm ở trung tâm của Indo-Pacific. Điều này có nghĩa là VN là trung tâm của Indo-Pacific.

ẢNH: NVCC

Khi Đối thoại Shangri-La bàn về an ninh của Indo-Pacific, thì VN là trung tâm. Mặt khác, sự kiện lần này cũng là cơ hội hữu ích để lãnh đạo VN gặp gỡ nhiều đối tác. Đối thoại Shangri-La là một diễn đàn đặc biệt thu hút sự tham dự của nhiều bộ trưởng quốc phòng, đặc biệt là các nước phía Mỹ và các nước Đông Nam Á. Việc lãnh đạo VN tham gia và trình bày chính sách của đất nước các bạn rất quan trọng và có lợi. Các lãnh đạo VN hiện nay rất chủ động và trong thời gian ngắn vừa qua đã gặp gỡ lãnh đạo nhiều nước như Trung Quốc, Nhật Bản và Ấn Độ. Giờ đây, tại Shangri-La, sự hiện diện của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước VN càng được thể hiện rõ nét hơn.

TS Satoru Nagao (Viện Nghiên cứu Hudson, Mỹ)

Sự công nhận về tầm quan trọng

Bài phát biểu dẫn đề của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại Đối thoại Shangri-La cho thấy sự công nhận tầm quan trọng của VN đối với ASEAN, các nước đang phát triển và tất cả các cường quốc vừa và nhỏ đang nỗ lực duy trì quyền tự chủ chiến lược trước sự cạnh tranh chiến lược ngày càng gay gắt giữa Mỹ và Trung Quốc.

Ảnh: NVCC

Lâu nay, Đối thoại Shangri-La gần như chỉ gây chú ý với thông điệp từ hai cường quốc Mỹ và Trung Quốc. Thông thường, các bài phát biểu của đại diện Washington chỉ trích Bắc Kinh và tập trung vào vấn đề an ninh. Ngược lại, các bài phát biểu của phía Trung Quốc lại chủ yếu hướng đến dư luận trong nước. Nhưng lần này, VN gửi đi nội dung tập trung và nêu rõ những thách thức an ninh khu vực đang phải đối mặt, cũng như các cường quốc vừa và nhỏ đang nỗ lực bảo đảm quyền tự chủ chiến lược.

GS Stephen Robert Nagy (ĐH Cơ Đốc giáo quốc tế - Nhật Bản, học giả tại Viện Nghiên cứu các vấn đề quốc tế của Nhật)